Δικαιώματα Ασθενών

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να απολαμβάνει την παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών προκειμένου να εμποδιστεί η εμφάνιση ασθένειας.

Οι υπηρεσίες υγείας έχουν καθήκον να επιδιώξουν αυτόν τον στόχο ευαισθητοποιώντας τον κόσμο, με το να εγγυόνται ιατρικές πράξεις σε τακτά χρονικά διαστήματα δωρεάν για διάφορες πληθυσμιακές ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο και καθιστώντας τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας και της τεχνολογικής καινοτομίας διαθέσιμα σε όλους.¹

Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης στις απαιτούμενες υπηρεσίες υγείας που αντιστοιχούν στις ανάγκες του. Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εξασφαλίζουν πρόσβαση σε όλους χωρίς διακρίσεις ως προς την οικονομική κατάσταση, τον τόπο κατοικίας, το είδος της ασθένειας ή το χρόνο πρόσβασης στις υπηρεσίες.

Ένα άτομο που έχει ανάγκη από θεραπεία , αλλά δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο κόστος, έχει το δικαίωμα να την λάβει δωρεάν. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα σε επαρκείς υπηρεσίες, ανεξάρτητα από το αν έχει εισαχθεί σε μικρό ή μεγάλο νοσοκομείο ή κλινική. Κάθε άτομο, ακόμη και χωρίς την απαιτούμενη άδεια διαμονής, έχει το δικαίωμα σε επείγουσα ή χρειώδη εξωνοσοκομειακή και νοσοκομειακή περίθαλψη. Ένα άτομο που πάσχει από σπάνια ασθένεια έχει το ίδιο δικαίωμα στις απαραίτητες θεραπείες και σε φαρμακευτική αγωγή με ένα άτομο που πάσχει από μια πιο κοινή ασθένεια.¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα της πρόσβασης σε κάθε είδος πληροφορία που αφορά την κατάσταση της υγείας τους, τις υπηρεσίες υγείας και τον τρόπο να τις χρησιμοποιήσουν καθώς επίσης και σε κάθε τι που είναι διαθέσιμο κατόπιν έρευνας και τεχνολογικής καινοτομίας.

Οι υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, οι πάροχοι και οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να παρέχουν πληροφορίες προσαρμοσμένες στον ασθενή, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις θρησκευτικές, εθνοτικές ή γλωσσικές ιδιαιτερότητες του ασθενούς. Οι υπηρεσίες υγείας έχουν καθήκον να καταστήσουν όλες τις πληροφορίες εύκολα προσβάσιμες, αίροντας γραφειοκρατικά εμπόδια, εκπαιδεύοντας το υγειονομικό προσωπικό, φτιάχνοντας και διανέμοντας ενημερωτικό υλικό.

Ο ασθενής έχει δικαίωμα άμεσης πρόσβασης στον ιατρικό του φάκελο και στα ιατρικά του αρχεία, δικαίωμα να βγάλει αντίγραφα, να υποβάλει ερωτήσεις σχετικά με το περιεχόμενό τους και να πετύχει τη διόρθωση τυχόν σφαλμάτων που μπορεί περιέχει. Ο νοσοκομειακός ασθενής έχει δικαίωμα σε συνεχή και εμπεριστατωμένη πληροφόρηση. αυτό μπορεί ενδεχομένως να το εγγυηθεί η ύπαρξη ενός «συμβούλου». Κάθε άτομο έχει δικαίωμα άμεσης πρόσβασης σε πληροφορίες πάνω στην επιστημονική έρευνα, τα φάρμακα και τις τεχνολογικές καινοτομίες. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να προέρχονται είτε από δημόσιες είτε από ιδιωτικές πηγές, εφόσον πληρούν τα κριτήρια της ακρίβειας, της αξιοπιστίας και της διαφάνειας.¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε κάθε είδος πληροφορία ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στη λήψη αποφάσεων που αφορούν στην υγεία τους Η πληροφόρηση πρέπει να αποτελεί προαπαιτούμενο για κάθε θεραπεία και διαδικασία συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής σε επιστημονικά ερευνητικά προγράμματα.

Οι πάροχοι και οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να παρέχουν στους ασθενείς όλες τις πληροφορίες που σχετίζονται με τη θεραπεία ή την επεμβατική πρακτική στην οποία θα προβούν, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού κινδύνου ή/και της πιθανής σχετικής δυσφορίας που μπορεί να αντιμετωπίσει, των επιπλοκών αλλά και τωη εναλλακτικών. Ο ασθενής πρέπει να έχει αρκετό χρόνο (τουλάχιστον 24 ώρες) για να έχει τη δυνατότητα να συμμετάσχει ενεργά στις θεραπευτικές επιλογές που αφορούν την κατάσταση της υγείας του.

Οι επαγγελματίες υγείας και οι πάροχοι πρέπει να χρησιμοποιούν γλώσσα κατανοητή στους ασθενείς και να μπορούν να επικοινωνήσουν έτσι ώστε να γίνονται αντιληπτοί από άτομα χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις όπου απαιτείται κάποιος πληρεξούσιος να χορηγήσει τη συγκατάθεση, ο ίδιος ο ασθενής είτε είναι ανήλικος ή ενήλικος με αδυναμία κατανόησης ή έκφρασης της επιθυμίας του, θα πρέπει να συμμετέχει επίσης στην διαδικασία λήψης αποφάσεων για την υγεία του, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Η ενημερωμένη συγκατάθεση του ασθενούς θα πρέπει να λαμβάνεται εντός του ανωτέρω πλαισίου.

Ο ασθενής έχει του δικαίωμα να αρνηθεί θεραπεία ή επέμβαση και να αλλάξει άποψη κατά τη διάρκεια μιας θεραπευτικής αγωγής, αρνούμενος τη συνέχιση της.

Ο ασθενής έχει το δικαίωμα να αρνηθεί την πληροφόρηση αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του. ¹

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να επιλέγει ελεύθερα ανάμεσα σε διαφορετικές θεραπείες και διαφορετικούς ειδικούς και υπηρεσίες υγείας κατόπιν επαρκούς πληροφόρησης.

Ο ασθενής έχει το δικαίωμα να αποφασίσει ποιες διαγνωστικές εξετάσεις ή θεραπείες θα ακολουθήσει, ποιόν οικογενειακό ιατρό, ειδικό ή νοσοκομείο θα χρησιμοποιήσει. Οι υπηρεσίες υγείας έχουν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν αυτό το δικαίωμα, παρέχοντας στους ασθενείς την κατάλληλη πληροφόρηση για τα διάφορα ιατρικά κέντρα ή τους ιατρούς που έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν συγκεκριμένες θεραπείες και για τα αποτελέσματα αυτών των θεραπειών. Θα πρέπει να άρουν κάθε είδους εμπόδιο που τυχόν περιορίζει την ενάσκηση αυτού του δικαιώματος.

Ένας ασθενής που δεν εμπιστεύεται τον ιατρό του έχει το δικαίωμα να επιλέξει άλλον ιατρό.¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να παραμένουν εμπιστευτικά τα προσωπικά τους δεδομένα συμπεριλαμβανομένων των όσων αφορούν την κατάσταση της υγείας τους και τις σχετικές διαγνωστικές ή θεραπευτικές διαδικασίες καθώς επίσης και στην προστασία του ιδιωτικού χαρακτήρα των διαγνωστικών εξετάσεων, των επισκέψεων σε ειδικούς και των ιατρικών/ χειρουργικών πράξεων γενικά.

Όλα τα δεδομένα και οι πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της υγείας ή της θεραπευτικής αγωγής ή της επεμβατικής πράξης στην οποία υποβάλλεται, πρέπει να εκλαμβάνονται ως αυστηρά προσωπικά και ως τέτοια να προστατεύονται κατάλληλα.

Η ιδιωτικότητα πρέπει να γίνεται σεβαστή, ακόμα και κατά τη διάρκεια ιατρικής ή παρεμβατικής θεραπείας (διαγνωστικές εξετάσεις, ιατρικές επισκέψεις, φαρμακευτική αγωγή κτλ), η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται σε κατάλληλο περιβάλλον και με την παρουσία μόνο όσων είναι αναγκαίο να βρίσκονται στο χώρο (εκτός εάν ο ασθενής έχει δώσει ρητή συγκατάθεση ή έχει αιτηθεί την παρουσία τρίτου).¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να λαμβάνουν την αναγκαία θεραπευτική αγωγή σε σύντομο και προκαθορισμένο χρονικό διάστημα. Το δικαίωμα αυτό αφορά σε κάθε φάση της θεραπείας.

Οι υπηρεσίες υγείας έχουν την υποχρέωση να προκαθορίζουν τους χρόνους αναμονής βάση των οποίων πρέπει να παρέχονται συγκεκριμένες υπηρεσίες, στη βάση συγκεκριμένων προδιαγραφών και ανάλογα με τη σοβαρότητα και το επείγον κάθε περίπτωσης.

Το σύστημα υγείας πρέπει να φροντίζει την πρόσβαση σε υπηρεσίες, με άμεση εγγραφή του ασθενή στις αναγκαίες λίστες αναμονής.

Όλοι πρέπει να έχουν πρόσβαση, κατόπιν αιτήματος στις λίστες αναμονής, με σεβασμό στα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.

Στις περιπτώσεις που οι δομές υγείας δεν έχουν τη δυνατότητα μέσα σε προκαθορισμένο ανώτατο χρονικό όριο να παρέχουν υπηρεσίες, θα πρέπει να εξασφαλίζεται η δυνατότητα παροχής υπηρεσίας από εναλλακτικές δομές ή εναλλακτικές υπηρεσίες αντίστοιχης ποιότητας.

Το όποιο κόστος προκύπτει για τον ασθενή θα πρέπει να αποζημιώνεται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

Οι ιατροί πρέπει να αφιερώνουν ικανοποιητικό χρόνο στους ασθενείς και να συμπεριλαμβάνοντας το χρόνο που απαιτείται για την παροχή πληροφόρησης.¹

Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας υψηλής ποιότητας τόσο ως προς την εξειδίκευση τους, όσο και ως προς την τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών.

Το δικαίωμα στην ποιότητα υπηρεσιών υγείας προϋποθέτει ότι οι οργανισμοί παροχής υπηρεσιών και οι επαγγελματίες υγείας παρέχουν υπηρεσίες σε ικανοποιητικό επίπεδο ως προς τις τεχνικές επιδόσεις, την ανακούφιση και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός και η τήρηση συγκεκριμένων προδιαγραφών ποιότητας (quality standards), καθορισμένων στη βάση δημοσίου διαλόγου, και που υπόκεινται σε περιοδική επανεξέταση και αξιολόγηση.¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα να είναι απαλλαγμένοι από βλάβες που οφείλονται στην πλημμελή λειτουργία των υπηρεσιών υγείας, σε ιατρικά σφάλματα και λάθη και το δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και θεραπείες που πληρούν αυστηρά πρότυπα ασφάλειας.

Για να διασφαλιστεί αυτό το δικαίωμα, τα νοσοκομεία και οι υπηρεσίες υγείας θα πρέπει συστηματικά να παρακολουθούν τους παράγοντες επικινδυνότητας και να εξασφαλίζουν ότι οι ιατρικές συσκευές, συντηρούνται σωστά και οι χειριστές τους είναι καλά εκπαιδευμένοι.

Όλοι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια σε όλες τις φάσεις διενέργειας μιας θεραπείας.

Οι ιατροί πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να προλαμβάνουν τους κινδύνους και τα λάθη παρακολουθώντας προηγούμενες παρόμοιες περιπτώσεις και λαμβάνοντας συνεχόμενη εκπαίδευση.

Το προσωπικό που αναφέρει κινδύνους στους ανωτέρους του ή σε συναδέλφους θα πρέπει να προστατεύεται από πιθανές δυσμενείς συνέπειες.¹

Όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε καινοτόμες διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων των διαγνωστικών εξετάσεων σύμφωνα με διεθνείς προδιαγραφές, ανεξάρτητα από οικονομικούς παράγοντες.

Οι υπηρεσίες υγείας έχουν καθήκον να προωθούν και να συντηρούν την έρευνα στον βιοϊατρικό τομέα, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε σπάνιες ασθένειες.

Τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να διαδίδονται επαρκώς. ¹

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει διαγνωστικές ή θεραπευτικές υπηρεσίες προσαρμοσμένες έτσι ώστε να ταιριάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο στις προσωπικές του ανάγκες.

Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται, για το σκοπό αυτό, ευέλικτα προγράμματα, προσανατολισμένα όσο το δυνατόν περισσότερο στο άτομο, φροντίζοντας να μην υπερισχύουν τα κριτήρια της οικονομικής βιωσιμότητας έναντι του δικαιώματος στην υγειονομική περίθαλψη. ¹

Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει διαγνωστικές ή θεραπευτικές υπηρεσίες προσαρμοσμένες έτσι ώστε να ταιριάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο στις προσωπικές του ανάγκες.

Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται, για το σκοπό αυτό, ευέλικτα προγράμματα, προσανατολισμένα όσο το δυνατόν περισσότερο στο άτομο, φροντίζοντας να μην υπερισχύουν τα κριτήρια της οικονομικής βιωσιμότητας έναντι του δικαιώματος στην υγειονομική περίθαλψη. ¹

Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να παραπονείται οποτεδήποτε έχει υποστεί βλάβη καθώς και να λαμβάνει απάντηση ή άλλου είδους ενημέρωση αναφορικά με τα παράπονα του.

Οι υπηρεσίες υγείας οφείλουν να εγγυώνται την άσκηση του δικαιώματος αυτού, παρέχοντας (με τη συνδρομή τρίτων) στους ασθενείς πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν τις παραβιάσεις και να επισημοποιήσουν τις καταγγελίες τους.

Μια καταγγελία πρέπει να συνοδεύεται από εξαντλητική γραπτή απάντηση από τις υγειονομικές αρχές, εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος. Οι καταγγελίες πρέπει να γίνονται με προκαθορισμένες διαδικασίες και να διερευνώνται από ανεξάρτητους φορείς ή/και οργανώσεις πολιτών και δεν πρέπει να περιορίζουν το δικαίωμα των ασθενών να κινηθούν νομικά ή να εξερευνήσουν κάποια εναλλακτική διαδικασία επίλυσης διαφορών. ¹

Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να λάβει επαρκή αποζημίωση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος σε περίπτωση που έχει υποστεί φυσική, ηθική ή ψυχολογική βλάβη ως απόρροια κάποιας θεραπείας που έλαβε στα πλαίσια παροχής υπηρεσιών υγείας.

Οι υπηρεσίες υγείας πρέπει να εγγυώνται αποζημίωση, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της βλάβης και την αιτία της (από περιπτώσεις υπερβολικής αναμονής έως και σε περιπτώσεις ιατρικών λαθών), ακόμη και όταν η τελική ευθύνη δεν δύναται να είναι απολύτως καθορισμένη. ¹